Szopka i pasterka z dzieckiem: jak zrobić szopkę z pudełka i przetrwać mszę o północy

Najprostsza szopka stoi w pudełku po butach. Postawione na boku daje dach, tylną ścianę i podłogę, na którą sypie się garść siana. Dziecko może ją zrobić w jedno popołudnie Adwentu, a potem przez całe święta dokładać, przestawiać i opowiadać. Niżej jest plan krok po kroku, kolejność ustawiania figurek i to, co mówi o szopce Ewangelia, a co dodała tradycja. W drugiej części: pasterka z małym dzieckiem, bez nerwów.

Skąd się wzięła szopka?

Z pomysłu św. Franciszka z Asyżu. W 1223 roku, na kilkanaście dni przed Bożym Narodzeniem, poprosił przyjaciela z Greccio o przygotowanie żłóbka. Chciał, jak przypomina papież Franciszek w liście Admirabile signum, zobaczyć, „jak został położony w żłobie i jak złożony był na sianie w towarzystwie wołu i osła” historia.

Opis zostawił pierwszy biograf Franciszka, Tomasz z Celano (Instytut Studiów Franciszkańskich). W Greccio był żłób, siano, wół i osioł. Figur nie było: ani Maryi, ani Józefa, ani Dzieciątka, jak podkreśla Admirabile signum. Przy żłobie ksiądz odprawił mszę, a Franciszek jako diakon śpiewał Ewangelię. Dla dzieci to dobra wiadomość: pierwsza szopka też była bardzo prosta. Więcej o samym Franciszku piszemy w tekście św. Franciszek z Asyżu dla dzieci.

Co jest w Ewangelii, a co dodała tradycja?

W szopce	Skąd to wiemy
Maryja, Józef, Niemowlę	Pismo Łk 2,16
Pieluszki i żłób	Pismo „owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie” (Łk 2,7)
Brak miejsca w gospodzie	Pismo Łk 2,7
Pasterze i owce	Pismo „trzymali straż nocną nad swoją trzodą” (Łk 2,8)
Anioł nad szopką	Pismo anioł i „mnóstwo zastępów niebieskich” (Łk 2,9.13), skrzydła to już sztuka tradycja
Wół i osioł	tradycja z proroctwa: „Wół rozpoznaje swego pana i osioł żłób swego właściciela” (Iz 1,3) i z Greccio
Stajenka z desek	tradycja Łukasz pisze o żłobie, nie o stajni
Mędrcy z darami	Pismo Mt 2, ale przyszli później i „weszli do domu” (Mt 2,11)

Szopka pokazuje więc w jednej scenie to, co w Ewangeliach dzieje się w różnym czasie. Starszemu dziecku można to powiedzieć wprost: tak jak na obrazku w książce, gdzie jest cała historia naraz. O Mędrcach, ich liczbie i koronach piszemy osobno przy święcie Trzech Króli.

Szopka z pudełka krok po kroku

Potrzebujesz jednego popołudnia i rzeczy, które zwykle są w domu.

• pudełko po butach (albo dwa: drugie na „pole pasterzy” obok)
• brązowy papier, papierowa torba albo farba do obklejenia ścian
• garść siana, słomy lub pociętej na paski szarej bibuły
• tektura na figurki (pudełko po płatkach wystarczy)
• kredki, nożyczki, klej
• plastelina albo klamerki do bielizny jako podstawki
• gwiazda z kartonu i złotej folii, przyklejona na wykałaczce
• świeczka na baterie albo mała lampka LED zamiast prawdziwej świecy

Krok 1. Dach i ściany. Postaw pudełko na dłuższym boku, otworem do przodu. Wieczko przetnij na pół i przyklej jako daszek skośny, jeśli chcecie mieć dwuspadowy dach. Środek obklej brązowym papierem.

Krok 2. Podłoga. Nasyp siana lub bibuły. Maluch może to zrobić sam, bo tu nic się nie zepsuje.

Krok 3. Żłób. Pudełko od zapałek albo kawałek wytłoczki po jajkach, w środku trochę siana. Żłób stoi pusty aż do Wigilii.

Krok 4. Figurki. Narysujcie postacie na tekturze, wytnijcie i wbijcie w kulkę plasteliny albo wsuńcie w klamerkę. Dzieciątko może być owiniętym w skrawek białej chusteczki kawałkiem korka: tak jak w Ewangelii, owinięte w pieluszki.

Krok 5. Gwiazda i anioł. Gwiazda na wykałaczce wbita w dach, anioł przyklejony do tylnej ściany.

Krok 6. Światło. Lampka LED z tyłu albo świeczka na baterie. Siano, papier i tektura palą się szybko, więc prawdziwej świecy tu nie stawiamy. Straż pożarna radzi, by świec nie zostawiać bez nadzoru, trzymać je z dala od materiałów łatwopalnych i rozważyć świece LED (KM PSP w Łodzi).

Szopka do druku czy rysowana?

Kolorowanki z figurkami szopki łatwo znaleźć w sieci i wydrukować na zwykłym papierze. Przyklej wydruk na tekturę przed wycięciem, inaczej figurki będą się przewracać. Z trzylatkiem lepiej działa wydruk (dziecko koloruje, dorosły wycina), siedmio- i ośmiolatek zwykle chce narysować postacie sam. Rysowany Józef bywa krzywy, ale to jest ich szopka.

W jakiej kolejności ustawiać figurki?

To zwyczaj, nie przepis, ale dzieciom bardzo pomaga, bo szopka „dzieje się” razem z kalendarzem tradycja.

1. Adwent: pusta stajenka, siano, wół i osioł. Można dokładać po źdźble siana za każdy dobry uczynek.
2. Przed Wigilią: Maryja i Józef. Niektórzy przestawiają ich codziennie bliżej szopki, jakby szli z Nazaretu.
3. Wigilia wieczorem albo noc Bożego Narodzenia: Dzieciątko w żłobie. Admirabile signum pisze, że figurkę Dzieciątka umieszcza się w szopce w Boże Narodzenie.
4. 25 grudnia: pasterze z owcami i anioł.
5. Przed 6 stycznia: Mędrcy. Najpierw stoją daleko, na półce albo parapecie, i co dzień podchodzą bliżej. „Kiedy zbliża się święto Objawienia Pańskiego umieszczane są w żłóbku trzy figurki Mędrców” (Admirabile signum, nr 9).

Kiedy szopkę rozebrać, zależy od domu. Wiele rodzin trzyma ją do 2 lutego, o czym piszemy przy Matce Bożej Gromnicznej.

Pasterka: skąd nazwa i o której?

Nazwa pochodzi od pasterzy, którzy pierwsi przyszli do Betlejem (msze.info). Łukasz pisze, że „udali się też z pośpiechem i znaleźli Maryję, Józefa i Niemowlę” (Łk 2,16) Pismo.

Godzina. W większości parafii pasterka zaczyna się o północy, ale 24:00 nie jest wymogiem liturgicznym. Jak tłumaczy Przewodnik Katolicki, o pasterce decydują teksty mszy, a nie zegar, i parafia może odprawić dwie albo więcej: na przykład o 22:00 i o północy. W wielu parafiach tak właśnie jest; przykład to parafia w Kędzierzynie-Koźlu z pasterkami o 22:00 i o 24:00 w 2024 roku. Godziny w swojej parafii sprawdź w ogłoszeniach parafialnych przed świętami.

Ile trwa. Zwykle od godziny do półtorej (parafie.net). Dłużej, gdy przed mszą śpiewa się kolędy albo kościół jest pełny.

Czy się liczy. Tak, pasterka spełnia obowiązek mszy w Boże Narodzenie, również ta o 22:00.

Pasterka z małym dzieckiem: plan

Sześciolatek po kolacji wigilijnej, prezentach i słodyczach o 23:30 bywa albo nakręcony, albo śpiący na stojąco. Oba stany da się przewidzieć.

Po południu 24 grudnia

• drzemka albo przynajmniej godzina w łóżku z książką, zanim zacznie się kolacja
• ustalcie, na którą pasterkę idziecie; z dziećmi do 6 lat często lepsza jest 22:00
• powiedzcie dziecku, co będzie: ciemny kościół, kolęda, dużo ludzi, „Chwała na wysokości”, potem do domu spać

Przed wyjściem

• ubranie na cebulkę: w kościele bywa zimno, a w tłumie gorąco
• czapka i rękawiczki w kieszeni, nie na głowie w środku
• piżama pod spodem u najmłodszych, żeby w domu od razu położyć ich do łóżka
• woda w małej butelce, chusteczki
• mała książeczka lub obrazek z szopką do oglądania w ławce

W kościele

• przyjdźcie 15 minut wcześniej; jeśli nie ma miejsca siedzącego, stańcie blisko wyjścia albo z tyłu
• miejsce przy przejściu pozwala wyjść z płaczącym maluchem bez przeciskania się
• przed mszą podejdźcie do parafialnej szopki; to często najlepsze pięć minut dla dziecka
• maluch może zasnąć na rękach. To też jest udział w pasterce

Co powiedzieć dziecku przed pasterką

3–6 lat: „Idziemy w nocy do kościoła, tak jak pasterze poszli w nocy do Jezusa. Będzie ciemno i będą śpiewać kolędy. Jak się zmęczysz, możesz przytulić się do mnie i zamknąć oczy.”

7–12 lat: „Pasterka nazywa się tak od pasterzy, którzy byli pierwszymi gośćmi u Jezusa. Kościół świętuje tej nocy, bo Łukasz pisze, że anioł przyszedł do nich nocą. Posłuchaj Ewangelii, to ta sama scena, którą mamy w szopce.”

Szopka w domu i pasterka to jedna opowieść. Dziecko, które przez Adwent przesuwało Maryję i Józefa po półce, w noc Bożego Narodzenia kładzie Dzieciątko w żłobie i słyszy w kościele ten sam tekst: „owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie”. Potrawy na stół wigilijny opisaliśmy w liście potraw wigilijnych, a przebrania na przedstawienie w tekście strój na jasełka.

Stan na wrzesień 2026. Godziny pasterek ogłasza każda parafia. Cytaty biblijne za Biblią Tysiąclecia.